رۋحانيات • 31 شىلدە, 2018

ءجۇز جىل جۇپتاسقان عۇمىر (عيبرات)

1061 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مىنا فوتودا تۇرعان قاريا مەن كەيۋانا ءبىر شاڭىراق استىندا 100 جىل بىرگە عۇمىر كەشىپتى. اقساقالدىڭ اتى – اقباي دا, انامىزدىڭ ەسىمى – كاميلا ەكەن. 1970 جىلداردىڭ اياعىندا قوس قاريا شاڭىراق كوتەرگەنىنە ءبىر عاسىر تولۋىنا وراي كىندىگىنەن تاراعان ۇرپاق-جەكجاتتارى باي-ولكە ايماعىنىڭ (موڭعوليا) دەلۋن دەيتىن اۋىلىندا ۇلكەن توي وتكىزىپتى.

تويعا كۋا بولىپ, قوس قاريا­نى كوزىمەن كورگەن ەلدەگى رەسمي ۇنپاراق «ۇنەن» («پراۆدا») گازە­تىنىڭ ايماقتاعى ءتىلشىسى ءسىلام قابىش ۇلى مارقۇم كور­گەن-بىلگەنىن جازىپ, ماقالا جاريا­لاپتى. بۇل جازبانى ورىس تىلىن­دە شىعاتىن «نوۆوستي مون­گولي» گازەتى كوشىرىپ باسىپ, كەيىن اتالمىش ءماتىن «تاسس» اگەنتتىگى ارقىلى كۇل­لى الەمگە تارايدى. اتاپ ايت­قان­­دا, ەۋروپالىق ۇلكەن اق­­پا­­رات كوزدەرى «اسسوشەيتەد پرەسس», «يۋنايتەد پرەسس», جا­پو­­­نيانىڭ «تسۋتسينا», قىتاي ەلى­نىڭ «تسينحۋا» اگەنتتىگى, سو­نىمەن قاتار مۇحيتتىڭ ارعى بەتىن­دەگى «نيۋ-يورك تايمس» گازەتىندە دە قوس قاريا تۋرالى ماقالا جارىق كورىپتى.

ال مىنا فوتودەرەك نور­ۆە­گيالىق «شۆەنكە-پرەسس» اگەنت­تى­گىندە جاريالانعان قۇجات. مۇندا نورۆەگ تىلىندە: «سۋرەتتە موڭ­عوليالىق شوپان اقباي مەن ونىڭ ايەلى قىركۇيەكتە توي جاسادى. بۇل الەمدىك رەكورد. اقباي – 118, ايەلى – 114 جاستا. ولاردىڭ 100 جىلدىق وتباسىلىق ومىرىندە توعىز بالاسى جانە ولاردان تاراعان 130 نەمەرە-شوبەرەلەرى بار. بۇلار ەشقاشان اۋىرماعان. اقباي قاريا ونىڭ سەبەبىن تازا اۋا جانە ەت تاعامدارىن جەگەندىكتەن دەپ تۇسىندىرەدى. تويعا 600 قوناق شاقىرىلىپتى» دەپ جازىلعان.

وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن تانىمال جۋرناليست-تاريحشى ءسىلام قابىش ۇلى اعامىزدان جوعارىداعى وقيعا جايلى سۇراعانىمىزدا: – ماقالا الەمدى شارلاپ كەتكەن سوڭ, ءبىر كۇنى اقش ءتىلشىسى حابارلاستى, ماقساتى – ءجۇز جىل جۇپتاسقان قوس قاريانى كوزىمەن كورمەك ەكەن, ماعان كومەكتەسىڭىز دەپ ءوتىندى. مەن ەرتەڭ جاۋابىن ايتامىن دەپ قۇتىلدىم, – دەگەن ەدى.

ەرتەڭىندە ءسىلام اعاعا ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنەن لاۋازىمدى قىزمەتكەر حابارلاسىپ, اباي بولۋىن ەسكەرتەدى. سە­بەبى, باي-ولكەگە كەلمەك اقش ءتىلشىسى 1960 جىلى كسرو باس­­شىسى نيكيتا سەرگەەۆيچ حرۋششەۆ شەتەلدىك جۋرناليستەر­مەن كەزدەسكەندە وعان وعاش سۇراق قويىپ, ماسقاراسىن شى­عا­را جازداپتى. سول سەبەپتى ونى جولاتپاۋ قاجەت, ءارى انا تاۋ­داعى شال-كەمپىردىڭ جايىن ءبىلىپ ولارعا دا حابارلاپ قويىڭىز دەپ ەسكەرتەدى.

اقىرى ءسىلام اعا امەري­كا­لىق جۋرناليستكە سىلتاۋ ايتىپ كەلتىرمەۋدىڭ امالىن تابا­دى دا, سۇمىننىڭ پارتيا كو­ميتەتىنىڭ باستىعىمەن بىرگە قوس قارياعا بارىپ جاعدايىن بى­لەدى. وسى ساپارىندا جۋرنا­ليست اعامىز قاريالارعا ارناپ كامپيت-ءسامپيت الا بارعان ەكەن, الگى تاتتىلەرگە ەكەۋى جاس بالاشا تالاسىپ قىرىلىپ قالا جازداپتى. «ادام قارتايعاندا ءبىر بالا» دەگەن راس-اۋ, ونى ءوز كوزىممەن كوردىم دەپ جوعارى­دا­عى وقيعانى ەسكە الىپ قا­بىش­ ۇلى جارىقتىق ءبىر كۇلدى.

وسى كەزدەسۋدەن كەيىن ءۇش جىل وتكەن سوڭ اقباي قاريا 120 جاسىندا دۇنيەدەن قايتىپتى. اقساقالدىڭ جەتىسىن بەرىپ جات­قان كۇنى, ياعني اراعا ءبىر اپتا سا­لىپ 118 جاستاعى كەمپىرى دە دۇ­نيە­دەن وزىپتى. ولاردىڭ 93 جا­سىندا «جەتىم» قالعان ۇلكەن قى­زى: ء«جۇز جيىرما جاساعان اكەم-اي, 118-دەگى انامدى الىپ كەتكەنى-اي, بولماعاندا ون-جيىرما كۇن, بىزبەن بىرگە بول­مادى-اۋ» دەپ داۋىس ايتقان ەكەن, ەستىگەن جۇرت «ويپىرىم-اي مىنا اپامىز جاستاي جەتىم قالدى-اۋ» دەپ ك ۇلىپتى.

بەكەن قايرات ۇلى,

ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

نەسيە الۋ نەگە قيىندادى؟

قوعام • بۇگىن, 17:38